"Lurraldea, tradizioa eta transmisioa" topaketa
Kultura, artisautza, nekazaritza eta artzaintza elkarrizketan, jasangarritasunaren eta jakintzaren transmisioaren alde
Landa munduak bidegurutze bat bizi du gaur egun: nekazariek, artzainek eta landa-komunitateek erronka handiei egin behar diete aurre — klima-aldaketa, despopulazioa, belaunaldi-erreleborik eza, elikadura-subiranotasunaren galera —, eta mendeetan zehar lurraren zaintza eta ekosistemen jasangarritasuna bermatu zuten antzinako jakintza eta egiteko modu asko desagertzeko arriskuan daude.
Egunean zehar, solasaldiak eta eztabaida-mahaia izango ditugu, begiradak gurutzatzeko: lurra eta abereak lantzen dituztenen esperientzia, eta errealitate horiei ahotsa eman eta oroimena bizirik mantentzea bilatzen duten proposamen kultural eta artistikoak.
Etorkizuneko bideak elkarrekin entzuteko, partekatzeko eta ereiteko gonbita, iraganeko sustraietatik abiatuta.
Programa:
08:30-9:00
Harrera eta ongi etorria. Parte hartzaileen harrera.
9:00-9:20
Performancea baserrian: txalaparta. Zurartean txalaparta elkartea.
9:20-9:30
Topakearen aurkezpena
09:30-10:30
“Etorkizuna ereitea: nekazaritzaren eta artzaintzaren indarra”.
Biziola, Goierriko Nekazarien Kooperatiba.
Biziola irabazi asmorik gabeko eta gizarte ekimeneko kooperatiba bat da. Goierri eskualdeko herritarrak, ekonomia sozial eraldatzaileko eragileak eta bestelako erakundeak saretu nahi dituena. Goierri burujabeago, iraunkorrago eta orekatuago baten bidean proiektu zehatzak martxan jartzeko.
Josebe Blanco. Artzaina eta idazlea.
Josebe Blanco (Salceda de Caselas, Galizia, 1973). Pikunieta baserrian bizi da, Antzuolatik 7,5 km-tara. Jatorri galiziarra du, Galizian jaio zen baino txikitatik Euskal Herrian bizi izan da. Ez dira hamar urte artzaina dela. Lehen irakaslea zen. Eszedentzia eskatu zuen, etxean ardiekin gazta egiten ikasi zuen eta maitemindu egin zen. Eskolan gustora zegoen, baina etapa hori berarentzat bukatuta zegoela ikusten zuen. Ardiak zaintzen ditu, maite ditu, eurak ondo bizitzea nahi du. Ez da ardietatik bizi, ardiekin bizi da.
10:30-11:30
“Lanbide tradizionalak: etorkizun jasangarri baterako sustraiak”.
Itziar de la Granja. Zumitzi Saskigintza, Zegama.
Goerriko bere haurtzaroko udek saskigintzarekin oroitzapenak ekartzen dizkiote, baliabide horrekin izan zituen lehen harremanak. Arte Ederretan lizentziatu zen eta urteekin bere bizitza aldatu egin zen familiarekin Zegaman bizitzen jartzea erabaki zuenean. "Nagusiekin" kontaktuak jakin-minaren hazia hazten hastea ahalbidetu zuen eta horrela Inaxi Urreaga saskigintzari buruzko bere ezagutzak irakasten hasi zitzaion. Falta zitzaion katebegia izan zen... ikertzen hasi zen, eratzen, eta zuntz naturalen mundua eta bere aplikazio ugariak aurkitu zituen. Galtzen ari zen guztia ulertu zuen, baita transmititu behar izatearen erantzukizuna ere; beraz, gaur egun, antzinako ondarea bizirik mantentzeko eta, aldi berean, beste behar batzuk dituzten forma garaikideagoei kutsatzeko antzinako teknikak aplikatzen ahalegintzen da, gure tradizioaren eta kulturaren zatiak berreskuratuz.
Jordi Abella. Ecomuseu de les Valls d’Àneu. PATRIM 4.0.
11:30-12:00
Kafea
12:00-13:00
“Artilea eta artzaintza ondare bizi gisa”
Laurita Siles. Artista, Mutur beltzeko sortzaileetako bat.
Laurita Siles Ceballos (Marbella, 1981) artista eta ikertzailea da. Karrantza bailararen eta Algortako Portu Zaharraren artean bizi eta lan egiten du. Joseba Edesa lankidearekin batera, Mutur Beltz sustatzen du, artea, agroekologia eta diseinu garaikidea artelan karrantzarretik abiatuta artikulatzen dituen praktika artistiko gisa ulertutako proiektua. Cum Laude doktorea UPV/EHUn (2017), haren lana lurraldetik eta komunitatetik eraikitzen da, desagertzear dauden lanbideen memoria materiala eta orainaren larrialdi ekologikoa kontuan hartuta. Bere ibilbidea Europa mailan saritu dute ARIA – Agriculture & Rural Inspiration Awards sariarekin, Europako Batzordeak bultzatutako sariekin eta Artisautzako Ekintzailetzaren Sari Nazionalarekin (2024), besteak beste.
Sandra Clivillé. Maduixagorria, artile artisaua.
Sandra Cliville Maduixagorria izenarekin ezagutzen den artisau tailerraren atzean dagoen pertsona da. Artisautzarekin duen harremana ofizialki orain dela 25 urte hasi zen. Artilearen mundura berriz etxean dituen ardien bidez egin zuen. Ile mozte garaian ardiek zuten artilearekin zer egin asmatu ezinik ibiltzetik. Latxaren artileak gaur egun ezagutzen diren beste fibren aurrean, ez du jendearengan baliogarri denaren irudirik eta horrek erabilerarik ez izatera bultzatu du.
13:00-14:15
“Lurra, kultura eta jakituria: lurraldea, sustrai partekatu gisa”.
Mahai-ingurua.
Dinamizatzailea: Onintza Segurola. Kazetaria. Periodista.
Parte-hartzen dute:
Goizane Álvarez. Kultura, Lankidetza, Gazteria eta Kirol Departamentuko Foru Diputatua.
Andrea López Azcona. Cultura y Ciudadanía. Ministerio de cultura.
Andrea López Azcona. Historian lizentziatua, Kultura Ministerioko Autonomia Erkidegoko Kultura Lankidetzarako Zuzendariordetza Nagusiko zerbitzuburua da, eta, bertatik, kulturaren inguruko ikerketa soziologikoak koordinatzen ditu, hala nola, Kulturaren gakoak eta inpaktuak landa-ingurunean. Ukiezinaren balioa edo Kulturaren eta eskubide kulturalen pertzepzio soziala. Aldi berean, “Cultura y Ruralidades” Programan garatzen du bere jarduera, landa-inguruneko politika eta praktika kulturaletan eta udalerri txikietan parte-hartze kulturalaren sustapenean oinarrituta.
Biziola. Goierriko Nekazarien Kooperatiba.
Laurita Siles. Artista, Mutur beltzeko sortzaileetako bat.
Jordi Abella. Ecomuseu de les Valls d’Àneu. PATRIM 4.0.